Atopowe zapalenie skóry

Spis treści:

Atopowe zapalenie skóry jest następstwem uszkodzenia ochronnej bariery naskórkowej, któremu towarzyszy nadprodukcja immunoglobulin klasy E. Skóra osób z AZS jest inna, nawet w obszarach niezmienionych chorobowo, w których występują nacieki zapalne i zwiększona liczba mastocytów. Częstość schorzenia to nawet 10% populacji. AZS pojawia się zazwyczaj w okresie dzieciństwa, przeważająca liczba przypadków dotyczy dzieci do lat 5. Choroba jest przewlekła i nawrotowa, z tendencją do ustępowania w wieku dorosłym. Wyróżnia się 2 główne fazy kliniczne choroby.

Fazy kliniczne

1. Typ wypryskowaty – niemowlęta i małe dzieci – głównie twarz i odsiebne części kończyn.
2. Typ liszajowaty – dzieci, młodzież i dorośli – głównie doły łokciowe i podkolanowe.

U wielu chorych dochodzi do rozwoju innych chorób alergicznych np. alergicznego nieżytu nosa lub astmy. W patogenezie AZS ważne są czynniki genetyczne, gdy jedno z rodziców choruje, prawdopodobieństwo wystąpienia choroby u dziecka wynosi 30%. Atopowe zapalenie skóry jest chorobą niezmiernie dokuczliwą, w której podstawową dolegliwością jest uporczywy świąd. W ciężkich przypadkach całkowicie zaburza on normalne funkcjonowanie chorego. Uporczywy, silny świąd jest niekiedy dolegliwością cięższą od ostrych bólów występujących w innych chorobach. Nigdy nie mija, jak już to na chwilę. Chory zmuszony jest do ciągłego drapania, uszkadza skórę, pojawiają się krwawienia i wtórne zakażenia. Na szczęście ciężkie przypadki to rzadkość, istnieją też nowoczesne metody leczenia znacznie łagodzące przebieg choroby.

Kryteria rozpoznania AZS

Rozpoznanie AZS opiera się o kryteria podstawowe (większe) i kryteria mniejsze, opracowane przez przez 2 badaczy – Hanifina i Rajkę. Warunkiem rozpoznania choroby jest stwierdzenie u pacjenta co najmniej 3 kryteriów podstawowych, kryteria mniejsze mają wartość uzupełniającą.

Kryteria podstawowe

  • Świąd
  • Przewlekły, nawrotowy przebieg
  • Wywiad atopowy u chorego i/lub członków rodziny
  • Typowe umiejscowienie zmian skórnych

Kryteria mniejsze

  • Wczesny początek zmian
  • Podwyższony poziom IgE
  • Nietolerancja wełny
  • Nietolerancja pokarmu
  • Dodatnie wyniki skórnych testów punktowych
  • Nawracające zakażenia skóry
  • Nawrotowe zapalenie spojówek
  • Rogowacenie mieszkowe
  • Nadmierne rogowacenie skóry
  • Wyprysk rąk
  • Wyprysk sutków
  • Pityriasis alba (łupież biały)
  • Chelitis (zajady)
  • Podkreślenie mieszków włosowych
  • Biały dermografizm
  • Świąd skóry po spoceniu
  • Przebarwienie skóry wokół oczu
  • Zaostrzenie po stresie
  • Stożek rogówki (keratokonus)
  • Zaćma
  • Objaw Denni-Morgana (fałd oczny)
  • Przedni fałd szyjny
  • Rumień twarzy

Leczenie AZS

W leczeniu AZS opracowano 3 linie „obronne”. Podstawowa linia terapeutyczna jest pierwszą z nich, gdy nie udaje się opanować choroby, sięgamy po linię drugą – miejscowe leczenie przeciwzapalne, gdy i to nie działa – sięgamy po oręż najcięższego kalibru, czyli leczenie systemowe.

Podstawowa linia terapeutyczna

  • Edukacja
  • Profilaktyka
  • Oczyszczanie skóry
  • Terapia emolientowa

Trzecia linia terapeutyczna – leczenie systemowe

  • Cyklosporyna A
  • Metotreksat ( MTX)
  • Azatiopryna
  • Mykofenolan mofetylu
  • Glikokortykosteroidy
  • Fototerapia